معرفی کتب آمار:


عنوان کتاب:کاربرد  آمار و احتمال در منابع آب
مولف:حجت رضایی پژند
توضیحات: کتابی بسیار مفید برای درس آمار و احتمالات مهندسی و درس هیدرولوژی

عنوان کتاب:تحلیل رگرسیون غیر خطی وکاربردهای آن
مولف:داگلاس ام.بیز-دونالد جی . واتز
ترجمه:حجت رضایی پژند-ابوالقاسم بزرگنیا
توضیحات:این کتاب شامل مباحث خلاصه ای از رگرسیون خطی و مباحث مفصلی از رگرسیون غیر خطی ورگرسیون غیر خطی قابل تبدیل به خطی می باشد.

عنوان کتاب:مفاهیم وروشهای آماری
مولف:گوری ک . باتاچاریا-ریچارد ا.جانسون
ترجمه:فتاح میکائیلی
توضیحات:این کتاب دارای دو جلد می باشد و برای دروس آمار مقدماتی و روش های آماری وطرح آزمایشها و رگرسیون قابل استفاده می باشد.

عنوان کتاب:آمار و احتمال مقدماتی
مولف:جواد بهبودیان
توضیحات: کتابی بسیار مفید برای آمار و احتمال مقدماتی و درس روش های آماری

عنوان کتاب:نظریه آحتمالات و نتیجه گیری آماری
مولف:هرولد ج.لارسن
ترجمه:غلامحسین شاهکار
توضیحات:این کتاب شامل مباحثی از مبانی احتمال و متغییر های تصادفی و همچنین در چند فصل آخر به بررسی های نمونه ای و نتیجه گیری و آزمون فرض می پردازد.

عنوان کتاب:مقدمه ای بر نظریه آمار
مولف:الکساندر م.مود-فرانکلین آ.گریبل-دون س.بوز
ترجمه:دکتر علی مشکانی
توضیحات:کتابی مفید برای دروس احتمال و آمار ریاضی

عنوان کتاب:مبانی احتمال
مولف: شلدون راس
ترجمه:دکتر احمد پارسیان-دکتر علی همدانی
توضیحات:کتابی سودمند برای دروس احتمال و کاربردوبخشهایی از آمار ریاضی با مثال های فراوان وکاربردی

عنوان کتاب:مبانی آمار ریاضی
مولف:دکتر احمد پارسیان
توضیحات: شامل مطالب مورد نیاز برای دروس آمار ریاضی 1و 2

عنوان کتاب:آمار ریاضی
مولف:جان فروند
ترجمه:
توضیحات:

عنوان کتاب:طرح وتحلیل آزمایشها
مولف:داگلاس سی مونت گمری
ترجمه:دکتر غلامحسین شاهکار
توضیحات:این کتاب در برگیرنده مطالب مفید برای درس طرح آزمایشها می باشد.

عنوان کتاب:مقدمه ای برتحلیل رگرسیون خطی
مولف:داگلاس مونت گمری-الیزابت پک
ترجمه:سید ابراهیم رضوی پاریزی
توضیحات:برای درس تحلیل رگرسیون خطی مفید می باشد


عنوان کتاب:رگرسیون خطی
مولف:سنفورد وایزبرگ
ترجمه:دکتر حسینعلی نیرومند
توضیحات:یکی از سودمند ترین کتاب ها در زمینه آنالیزرگرسیون خطی می باشد.

عنوان کتاب:مقدمه ای بر تحلیل سری های زمانی
مولف:س.چتفیلد
ترجمه:دکتر حسینعلی نیرومند-دکتر بزرگنیا
توضیحات:کتابی مفید در تحلیل سری های زمانی برای کارشناسی و کارشناسی ارشد

عنوان کتاب:مقدمه ای بر بررسی نمونه ای
مولف:شیفر-مندنهال-آت
ترجمه:دکتر ارقامی-دکتر سنجری-دکتر بزرگنیا
توضیحات:این کتاب بیشتر بر جنبه های عملی مسائل تاکید دارد و قابل استفاده برای دانشجویانی که در ریاضیات توانایی زیادی ندارند هم هست.

عنوان کتاب:نظریه روش های نمونه گیری
مولف:اس.سمپس
ترجمه:دکتر حسینعلی نیرومند
توضیحات:برجنبه های نظری مسائل تاکید دارد

عنوان کتاب:نظریه نمونه گیری وکاربرد های آن
مولف:دکتر علی عمیدی
توضیحات:شامل مثال های متنوع و فراوان اعم از تشریحی و تستی می باشد که برای آزمون کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد کتاب خوبی می باشد

عنوان کتاب:آمار ناپارامتریک وروش تحقیق و نرم افزار
مولف:سید یعقوب حسینی
توضیحات:در این کتاب علاوه بر تشریح کامل آزمون ها کار با ازمون ها را در نرم افزار اس پی اس اس را هم مورد بحث قرار می دهد

Sas عنوان کتاب: آمار کاربردی و زبان برنامه نویسی
مولف:حمید رضا نواب پور
توضیحات:به نرم افزارسَس تحت داس می پردازد

spss11 عنوان کتاب:آموزش آنالیز آماری دادها در
مولف:ماریجا نوروسیس
ترجمه:اکبر فتوحی-فریبا اصغری
spss11 توضیحات:کتابی جامع و راهگشا برای نرم افزار

و کتب زیر:

               Notes on Algebraic Numbers      Lie Algebras    Workbook in Higher Algebra    FIELDS AND GALOIS THEORY     ALGEBRAIC NUMBER THEORY

شیر و خورشید

اطلاعات اولیه

جاذبه بین مولکولی

دربرخی از

ترکیبات هیدروژن‌دار

بطور غیرعادی قوی است. این جاذبه در ترکیباتی مشاهده می‌شود که درآنها بین هیدروژن و

عناصری

که اندازه کوچک و

الکترونگاتیویته

زیاد دارند، پیوند هیدروژنی وجود دارد. پیوند هیدروژنی نه تنها بین مولکولهای یک نوع ماده ، بلکه بین مولکولهای دو ماده متفاوت که توانایی تشکیل پیوند هیدروژنی را دارند نیز برقرار می‌شود.

نحوه تشکیل پیوند هیدروژنی

پیوند هیدروژنی بر اثر جاذبه اتم هیدروژن اندک مثبت موجود در یک مولکول و اتم بسیار الکترونگاتیو

موجود در مولکول دیگر (یا در محل دیگر همان مولکول اگر مولکول به قدر کافی بزرگ باشد که بتواند روی خود خم شود) تولید می‌گردد. جا به جا شدن یک

جفت الکترون

به سمت عنصر بسیار الکترونگاتیو نیتروژن ، اکسیژن یا فلوئور موجب می‌شود که این اتمها دارای بار منفی جزئی شوند.

در این صورت پیوند هیدروژنی پلی است میان دو

اتم

شدیدا الکترونگاتیو با یک اتم هیدروژن که از طرفی بطور

کووالانسی

با یکی از اتمهای الکترونگاتیو و از طرف دیگر بطور

الکترواستاتیکی

(جاذبه مثبت به منفی) با اتم الکترونگاتیو دیگر پیوند یافته است. استحکام پیوند هیدروژنی

یک‌دهم

تا

یک‌پنجاهم

قدرت یک

پیوند کوالانسی

متوسط است.

شرایط تشکیل پیوند هیدروژنی

• بالا بودن الکترونگاتیوی اتمهای متصل به هیدروژن: برهمین اساس است که فلوئور (الکترونگاتیوترین عنصر) ، قویترین پیوند هیدروژنی و اکسیژن (الکترونگاتیوتر از نیتروژن) ، پیوند هیدروژنی قویتری درمقایسه با نیتروژن تشکیل می‌دهد. همچنین بار مثبت زیاد بر روی اتم هیدروژن ، زوج الکترون مولکول دیگر را بشدت جذب می‌کند و کوچک بودن اندازه اتم هیدروژن سبب می‌شود که ملکول دوم بتواند به آن نزدیک شود.
   
• کوچک بودن اتمهای متصل به هیدروژن : پیوند هیدروژنی واقعا مؤثر فقط در ترکیبات فلوئور ، اکسیژن و نیتروژن تشکیل می‌شود. با وجود اینکه دو اتم نیتروژن و کلر ، الکترونگاتیوی برابر دارند، چون اتم کلر از اتم نیتروژن بزرگتر است بر خلاف نیتروژن ، کلر پیوند هیدروژنی ضعیفی تشکیل می‌دهد.

توجیه خواص غیرعادی برخی از مواد

وجود خواص غیرعادی برخی از مواد در حالت

جامد

یا

مایع

از جمله بالا بودن دماهای ذوب و جوش ، نشان می‌دهد که نیروهای جاذبه بین مولکولی در آنها به اندازه‌ای زیاد است که نمی‌توان آن را به تأثیرهای متقابل ضعیف بین مولکولی نسبت داد. آشناترین این نوع مواد ، فلوئورید هیدروژن ، آب و آمونیاک است که بسیاری از خواص آنها از جمله دماهای جوش و ذوب آنها از دماهای جوش و ذوب ترکیبهای مشابه خود ، برای مثال

بطور غیرمنتظره‌ای بالاتر است.

شاید تصور شود که علت این وضعیت غیر عادی ، قطبیت به نسبت زیاد این مولکولهاست. البته تا اندازه‌ای همین طور است. اما بررسی دقیق این پدیده غیر عادی نشان می‌دهد که باید نیروی جاذبه قویتر از نیروهای جاذبه دوقطبی _ دوقطبی بین مولکولهای آنها برقرار باشد.

اگر به ساختار الکترونی مولکولهای

توجه شود، می‌توان به موردهای مشترک بین آنها پی برد. این وجه اشتراک ، وجود دست کم یک پیوند کوالانسی با اتم هیدروژن و یک

اوربیتال هیبریدی ناپیوندی

دو الکترونی اتم مرکزی بسیار الکترونگاتیو در هر یک از آنهاست.

اتمهای

الکترونگاتیوی بالایی دارند با هیدروژن پیوند کوالانسی بشدت قطبی بوجود می‌آورند، بطوری که هیدروژن به میزان قابل توجهی خصلت یک

پروتون

را پیدا می‌کند. جفت الکترون ناپیوندی و قابل واگذاری روی اتم الکترونگاتیو H ، این امکان را پدید می‌آورد که اتم هیدروژن در نقش پل ، اتم‌های الکترونگاتیو دو

مولکول

را به یکدیگر متصل کند و نیروی جاذبه‌ بین مولکولی بوجود می‌آید که به پیوند هیدروژنی مرسوم است.

خواص ترکیبات دارای پیوند کووالانسی

ترکیباتی که مولکولهای آنها از طریق پیوند هیدروژنی به همدیگر پیوسته‌اند، علاوه بر دارا بودن

نقاط جوش

بالا ، بطور غیرعادی در دمای بالا

ذوب

می‌شوند و

آنتالپی تبخیر

،

آنتالپی ذوب

و

گرانروی

آنها زیاد است.

علت شناور بودن یخ

یخ

روی آب شناور می‌ماند، زیرا به هنگام

انجماد

، منبسط می‌شود. سبب این انبساط پیوند هیدروژنی میان مولکول‌های خمیده آب است ساختار خمیده یا زاویه‌ای مولکول آب ناشی از آرایش چهار وجهی چهار جفت الکترون در

لایه ظرفیت

یک اتم است. ساختار زاویه‌ای

مولکول آب

و پیوند هیدروژنی میان مولکولهای آب به آن معنی است که هر مولکول آب می‌تواند حداکثر با چهار مولکول آب دیگر پیوند هیدروژنی داشته باشد.

پس آب مایع را می‌توان به صورت خوشه‌هایی از مولکولهای آب تصورکرد، خوشه‌هایی که با پیوند هیدروژنی از مولکولهای آب ساخته شده‌اند و دائم در حال حرکتند. شمار مولکولها در هر خوشه و سرعت حرکت خوشه‌ها به

دما

بستگی دارد. با سرد شدن آب ، مجموعه‌هایی از مولکولهای آب که بسرعت در حرکت‌اند، کند می‌شوند و در نقطه انجماد به یکدیگر قلاب شده ساختمان سه بعدی منبسط شده‌ای را بوجود می‌آورند. این ساختمان گسترده‌تر موجب می‌شود که تراکم یخ کمتر از آب باشد.

ذوب شدن یخ در حدود 15% انرژی پیوند‌های هیدروژنی را می‌شکند و این امر سبب فرو ریختن ساختار می‌شود. در نتیجه مایعی متراکم حاصل می گردد.

چرا نقطه جوش آب بالا است؟

خاصیت عجیب دیگر آب ، نقطه جوش نسبتا زیاد آن است. تقریبا تمام ترکیبات هیدروژن‌دار مجاور اکسیژن و اعضای خانواده آن یعنی

در دمای اتاق به حالت گازی هستند. اما آب مایع است. برای آنکه یک مولکول به حالت

بخار

در آید، باید انرژی جذب کند تا بتواند خود را از قید مولکولهای دیگر آزاد کند. چون آب مایع با پیوند هیدروژنی به صورت خوشه‌هایی از مولکول‌ها در می‌آید، برای شکسته شدن پیوند‌های هیدروژنی آن ، انرژی زیادی لازم است.

اما همه پیوندهای هیدروژنی شکسته نمی‌شوند و خوشه‌هایی از مولکولهای آب حتی در نزدیکی 1000 درجه سانتیگراد هنوز وجود دارند. وقتی آب گرم می‌شود، آشفتگی گرمایی پیوند هیدروژنی را می‌گسلد تا آنکه در

بخار آب

، فقط جزء کوچکی از شمار پیوندهای هیدروژنی موجود در آب مایع یا جامد باقی می‌ماند. اگر پیوند محکم میان مولکولی از قبیل پیوند هیدروژنی وجود نداشته باشد، مواد معمولا بنا به

جرم مولکولی

خود به جوش می‌آیند.

جرم‌های مولکولی بزرگتر برای جوش آمدن به دمای زیادتری نیازمندند. عمدتا به این دلیل که

ابرهای الکترونی

بزرگتر آسانتر و پیچیده می‌شوند و این امر ، منجر به

نیروهای لاندن

بین مولکولی قویتر می‌شود.

کاربردهای پیوند هیدروژنی

پیوندهای هیدروژنی در بسیاری از مواد یافت می‌شوند. پدیده‌هایی از قبیل چسبناک شدن آب‌نبات سفت ، دیرتر خشک شدن الیاف

پنبه‌ای

از الیاف

نایلونی‌

، نرم شدن

پوست

با نایلون ، ناهنجارهای ظاهری در ماهیت آب ، همگی ناشی از همین پیوندهای هیدروژنی است.

کواین و موجهات دکتر فرشته نباتی چکیده مقاله کواین فیلسوف تحلیلی قرن بیستم در حدود ۲۰ سال (۱۹۶۱-۱۹۴۱) مقالاتی در باب منطق موجهات نگاشت و ایراداتی به آن وارد کرده است. سالهاست که این ایرادات مورد بحث جدی منطقیون بوده است و اکثر کسانی که در باب موجهات سخنی گفته اند، خود را ملزم دیده اند که موضعشان را نسبت به این اشکالات روشن کنند. در این مقاله در پی آنیم که انتقادات کواین را مطرح کرده، راه حلهای مختلفی که برای حل مشکلات ارائه شده است را بررسی کرده و آنها را مورد ارزیابی قرار دهیم.

عبه اطلاعات فیلسوف |عنوان= فارابی |سرشناسی= |تصویر = |نام کامل= ابو نصر محمد بن محمد فارابی |لقب= معلم ثانی |نسب= |حیطه= |دوره= |مکتب= |تاریخ تولد= سال ۲۶۰ هجری |شهر تولد= فاراب، خراسان. |کشور تولد=ایران |تاریخ مرگ= |شهر مرگ= دمشق |کشور مرگ= سوریه |ملیت = ایرانی العصل (در قرن های گذشته کشور های زیادی دنبال بدست اوردن دانشمندان ایرانی بودند و هستند و سعی در تحریف تاریخ دارند ) |مدفن= |نام همسر= |فرزندان= |دین= |مذهب= |تأثیرگرفته از=ارسطو٬ افلاطون٬ فلوطین |تأثیرگذار بر= ابن سینا، سهروردی٬ ملاصدرا |استادان= یوحنا بن حیلان |شاگردان= یحیی بن عدی |تالیفات= ،

ابو نصر محمد بن محمد فارابی معروف به فارابی، (حدود سال ۲۶۰ هجری، در فاراب، خراسان، ترکمنستان امروزی – سال ۳۳۹ هجری در سن ۸۰ سالگی^[۱])از بزرگترین فیلسوفان ایرانی ^[۲] شرقی سده سوم و چهارم هجری است. اهمیت او بیشتر به علت شرح‌هایی است که بر آثار ارسطو نگاشته و به سبب همین مشروحات او را معلم ثانی خوانده‌اند و در مقام بعد از ارسطو قرار داده‌اند. وی آثاری نظیر «»، «»، «» و «

والدین فارابی ایرانی تبار بودند.خود او نیز ایرانی العصل بوده و کشورهایی همچون ترکمنستان و ... دنبال تحریف تاریخ به نفع خود بوده و می خواهند او را از کشور خود معرفی کنند . [۳]^[۴] و نوشته‌اند که ابونصر از نژاد ایرانی بوده‌است (= واصله فارسی / کان من سلاله فارسیه).[۵]

زندگی

ابونصر محمد بن محمد طرخانی ملقب به فارابی، در حدود سال ۲۵۷هجری قمری/ ۸۷۰میلادی در دهکدهٔ «فاراب) در فرارود (شهر اُترار کنونی در جنوب قزاقستان) یا پاریاب (فاریاب) خراسان در افغانستان کنونی به دنیا آمد.دهخدا به نفل از بدیع الزمان فروزانفر می‌نویسد:«اسم پدراو طرخان و نام جدش اوزلوغ است. درشرح زندگی فارابی مطلبی که بر جریان واقعی زندگی دوران طفولیت و جوانی وی باشد در کتابها وجود ندارد. ابن ابی اصیبعه دو خبر متناقض درباره او نقل می‌کند: اول اینکه فارابی در آغاز کار نگهبان باغی در دمشق بودو دوم اینکه، در عنفوان جوانی به قضاوت مشغول بود و چون به معارف دیگر آشنا شد، قضاوت را ترک کرد و با تمام میل به طرف معارف دیگر روی آورد. »در جوانی برای تحصیل به بغداد رفت و نزد «متی بن یونس» به فراگرفتن منطق و فلسفه پرداخت. سپس به

از آغاز کار، هوش سرشار و علم آموزی وی سبب شد که همه موضوعاتی را که تدریس می‌شد، به خوبی فرا گیرد. به زودی نام او به عنوان فیلسوف و دانشمند شهرت یافت و چون به بغداد بازگشت، گروهی از شاگردان، گرد او فراهم آمدند که «یحیی بن عدی» فیلسوف مسیحی یکی از آنان بود.

در سال ۳۳۰هجری قمری/۹۴۱میلادی به دمشق رفت و به «سیف الدوله حمدانی» حاکم حلب پیوست و در زمره علمای دربار او درآمد. فارابی در سال ۳۳۸هجری قمری/۹۵۰میلادی در سن هشتاد سالگی در دمشق وفات یافت. عده ایی بر این باورند که ابونصر هنگامی که از دمشق به عسقلان می‌رفت به دزدان برخورد. ابونصر گفت:« هر آنچه از مرکب، سلاح، لباس ومال هست بگیرید و با من کاری نداشته باشید.» آنها نپذیرفتند و قصد کشتن او کردند. ابونصر به ناچاربا آنها جنگید و کشته شد.امرای شام از حادثه با خبر شدند. ابونصر را دفن کردند و دزدان را بر سر قبر او دار زدند.

مورخان اسلامی معتقدند که فارابی فردی زهد پیشه و عزلت‌گزین و اهل تامل بود. اعراض او از امور دنیوی به حدی بود که با آن که برایش از بیت‌المال حقوق بسیار تعیین کرده بود، به چهار درهم در روز قناعت می‌ورزید.

فارابی در انواع علوم بی همتا بود. چنانکه دربارهٔ هر علمی از علوم زمان خویش کتاب نوشت و از کتاب‌های وی معلوم می‌شود که در علوم زبان و ریاضیات و کیمیا و و موسیقی و الهیات و علوم مدنی و فقه و منطق دارای مهارت بسیار بوده‌است.

درست است که کندی نخستین فیلسوف اسلامی است که راه را برای دیگران پس از خود گشود؛ اما او نتوانست مکتب فلسفی تأسیس کرده و میان مسائلی که مورد بحث قرار داده‌است، وحدتی ایجاد کند. در صورتی که فارابی توانست مکتبی کامل را بنیان نهد.

ابن سینا او را استاد خود می‌شمرد و ابن رشد و دیگر حکمای اسلام و عرب، برایش احترام بالایی قائل بودند. ازجمله سخنی از ابن سینا است که اوج منزلت علمی اورا بیان می کند:کتاب مابعدالطبیعه را مطالعه کردم وبعد از چهل مرتبه مطالعه نتوانستم ازاغراض مولف آن اگاهی پیداکنم تا اینکه در بازار به کتابی از ابونصر فارابی برخورد کردم که شرحی بر کتاب مابعد الطبیعه بود بعد ازمطالعه آن توانستم مطالب مابعد الطبیعه را در یابم وبسیار مسرور شدم.

در سنت فلسفه اسلامی، فارابی را بعد از ارسطو که ملقب به «معلم اول» بود، معلم ثانی لقب داده‌اند.

نسب فارابی

تاریخ نگار عرب ابن ابی عصیبه (وفات ۶۶۸ ه.ق) در کتاب اویون خود اشاره کرده‌است که فارابی که پدر قرآن است از نسب پارسی بود.^[۶][۲] ابن ندیم در الفهرست خود، و نیز [۷]^[۸] علاوه بر اینها فارابی در حاشیه بسیاری از کارهایش به زبان پارسی و سغدی منابعی را معرفی کرده (حتی به زبان یونانی، اما به ترکی نه)^[۲]),^[۹] حتی زبان سغدی به عنوان زبان مادری وی ^[۱۰] و زبان ساکنان فاراب دانسته شده‌است.^[۱۱] محمد جواد مشکور ایرانی زبان بودن اصالت آسیای میانه را استدلال کرده‌است.^[۱۲] اما فاراب در درجه نخست جزو سرزمین مسلمانان بود و در درجه نخست فارابی به دنیای اسلام و تمام بشریت تعلق دارد و عرب یا پارسی یا ترک بودن وی اهمیتی ندارد.^[۱۲] اصالت پارسی فارابی توسط دیگر منابع نیز بحث شده‌است.^[۱۳] همچنین پروفسور دانشگاه آکسفورد آقای بوسورث می‌نویسد که چهره‌های بزرگ مانند فارابی، بیرونی و ابن سینا توسط دانش پژوهان علاقمند ترک به نژاد ترکی چسبانده شدند.^[۱۴] در دانشنامه ایرانیکا دکتر گوآتاس اظهارات ابن خلکان را نکوهش کرده و مدارک پیش از وی در این زمینه از ابن عصیبه در مورد پارسی بودن فارابی باعث شده تا ابن خلکان به تلاش برای مدرکسازی جهت ترک نشان دادن وی باشد.^[۲] در این چهارچوب وی اشاره می‌کند که ابن خلکان ابتدای اسم فارابی نسبت الترک را افزود در حالی که فارابی هرگز چنین نسبتی را نداشته‌است.^[۲]

اسکناسی که هم اکنون در جمهوری قزاقستان رواج دارد

قدیمی‌ترین کسی که نسب فارابی را ترک دانسته ابن خلکان بوده‌است. وی در اثر خود وفایات فارابی را متولد فاراب و روستای کوچکی به اترار در قزاقستان شناخته می‌شود و از والدینی ترک می‌داند. برخی منابع دیگر نیز به این جریان معتقدند.^[۱۵]

فلسفه فارابی

از عصر فارابی تا عصر سبزواری، یعنی از قرن نهم تا نوزدهم میلادی، مبحث و مهم‌ترین بحث تفکر اسلامی بود.[۱۶] فارابی به پیروی از ارسطو معتقد بود که جهان «قدیم» است. اما برای آنکه از چهارچوب تعلیمات قرآنی خارج نشود، سعی کرد بین عقیده ارسطو و مسئله خلق جهان در قرآن راهی بیابد. به همین سبب سعی می‌کرد موضوع «[۱۷] او معتقد است که «عقل فعال» ارسطو همان وحی قرآنی است.^[۱۸]

فلسفه فارابی آمیزه‌ای است از و نوافلاطونی که رنگ اسلامی و به خصوص شیعی اثنی‌عشری به خود گرفته‌است. او در منطق و اخلاق و سیاست، مابعدالطبیعه به مکتب فلوطینی گرایش دارد.

وحدت فلسفه

فارابی از کسانی است که می‌خواهند آراء مختلف را با هم وفق دهند. او در این راه بر همه گذشتگان خود نیز سبقت گرفت. او در این راه تا آن جا پیش رفت که گفت: فلسفه، یکی بیشتر نیست و حقیقت فلسفی - هر چند مکاتب فلسفی متعدد باشند - متعدد نیست.

فارابی به وحدت فلسفه سخت معتقد بود و برای اثبات آن براهین و ادله بسیاری ذکر کرد و رسائل متعدد نوشت که از آن جمله، کتاب «الجمع بین رایی الحکیمین افلاطون الالهی و ارسطو» به دست ما رسیده‌است.

وی معتقد بود که اگر حقیقت فلسفی واحد است، باید بتوان در میان افکار فلاسفه بزرگ به ویژه افلاطون و ارسطو توافقی پدید آورد. اساسا وقتی غایت و هدف این دو حکیم بزرگ، بحث دربارهٔ حقیقتی یکتا بوده‌است، چگونه ممکن است در آراء و افکار، با هم اختلاف داشته باشند؟

فارابی میان این دو فیلسوف یونانی پاره‌ای اختلافات یافته بود، اما معتقد بود که این اختلافات، اختلافاتی سطحی است و در مورد مسائل اساسی نیست. مخصوصاً آنکه آن‌ها مبدع و پدیدآورندهٔ فلسفه بوده و همه حکمای بعدی کم و بیش، به این دو متکی هستند.

مسائلی که به عنوان اختلاف مبانی افلاطون و ارسطو مطرح بود و فارابی درصدد هماهنگ ساختن بین آنها برآمد، عبارت بودند از:

روش زندگی افلاطون و ارسطو، روش فلسفی افلاطون و ارسطو، نظریه یا تذکر، ، نظریه عادت.

البته تردیدی نیست که فارابی در این امر رنج بسیاری متحمل شده است؛ اما نکته مهم در این رابطه این است که یکی از منابع او برای انجام این مقصود، کتاب «

بنابراین، اگر چه فارابی در کار خود به توفیق کامل دست نیافت، ولی راه را برای دیگر فلاسفه اسلامی گشود. بدین ترتیب که میان ارسطو و عقاید اسلامی یک نوع هماهنگی ایجاد کرد و فلسفه ارسطو را جزو سرچشمه‌ها و اصول فلسفه اسلامی قرارداد.

• ۱) (آنچه شایسته‌است قبل از فلسفه فرا بگیری): در این کتاب، فارابی منطق، هندسه، اخلاق نیکو و کناره‌گیری از شهوات را پیش نیاز پرداختن به فلسفه ذکر می‌کند و دربارهٔ هر یک مطالبی بیان می‌نماید.

  ۲) (سیاست شهری): این کتاب دربارهٔ اقتصاد سیاسی است.

  ۳) (جمع بین آراء دوحکیم بزرگ، افلاطون الهی و ارسطو): فارابی در این کتاب می‌کوشد بین نظریات افلاطون و ارسطو هماهنگی برقرار سازد.

  ۴) (رساله‌ای دربارهٔ ماهیت و چیستی عقل): در این رساله اقسام عقول را تعریف و مراتب آن‌ها را بیان می‌کند.

  ۵) (به دست آوردن سعادت): در